ayurvedik diyet

AYURVEDİK DİYET NEDİR?

Nov 16, 2020 | BESLENME

Beş bin yıllık bir Hint tıp sistemi olan Ayurveda sana nasıl beslenmeni öneriyor?

Son yıllarda birçok farklı diyet trendiyle karşılaşıyoruz. Paleo diyeti, ketojenik beslenme, çiğ beslenme… Elbette her birinin kendine has yararları ve dezavantajları var. Ayurveda diyetiyse yiyeceklere ve beslenmeye dair 5 bin yıllık bir yaklaşım olmasıyla fark yaratıyor.

Sanskritçe’de ‘yaşam’ ve ‘bilgi’ anlamına gelen Ayurveda, fiziksel ve zihinsel sağlığa doğal ve bütünsel bir yaklaşıma dayanan eski Hint tıp sistemidir. Ayurveda sağlık ve yaşam tarzına dair sorunları iyileştirmeye değil bunları önlemeye odaklanır.  

Ayurveda’ya göre hepimiz doğuştan gelen bir mizaca sahibiz. Ayurveda felsefesinde sıkça kullanılan dosha terimi bu mizaca verilen ad. Dosha, fiziksel ve zihinsel bedenlerimizin birleşmesi neticesinde oluşur. Ayurvedada yaratılışın beş ana elementten oluştuğuna inanılır. Bünye tiplerimizde, yani dosha’mızda bu beş element farklı oranlarda dağılır ve üç enerji tipi oluşturur: vata (uzay ve hava), pitta (ateş ve su) ve kapha (toprak ve su). Her bir birey, fiziksel, zihinsel ve duygusal özelliklerine dayalı olarak bu enerjilerin benzersiz bir kombinasyonundan oluşur. Bireyin diğer ikisinden daha baskın olan enerjisi dosha’sıdır.  

Ayurveda felsefesine göre enerji dengeni korumak, zihinsel ve fiziksel olarak sağlıklı kalmanın anahtarıdır. Bu yüzden kendi dosha’nın ne olduğunu bilmek ve onu nasıl dengeleyeceğini anlamak ayurvedaya göre çok önemlidir. Bu antik felsefede karşıtlar seni dengeler. Örneğin sıcak bir yaz gününde dışarıda olduğunu düşün. Vücudun ısındıkça susuz kalırsın, bu durumda ihtiyacın olan bir bardak sıcak su değil soğuk su olur.

ayurvedik diyet

Ayurvedik diyet besinlere nasıl yaklaşır?

Ayurveda’da yiyecekler, egzersiz, uyku, meditasyon ve nefes ile birlikte, beslenmenin dört temel sütunundan biridir. Bunların hepsi enerjini dengeli tutman, sağlıklı ve zinde olman için gereklidir.  

Ayrıca ayurveda yiyeceklerle spiritüel bir ilişki kurmanı da önerir. Yiyecekler gerekli yakıtı ve enerjiyi sağlamak, hedeflerine ulaşmak, sağlıklı bir fit yaşam sürmek için vücuduna ve zihnine sunduklarındır. Bu spiritüel ilişkiyi sürdürmek, taze, yüksek kaliteli yiyecekler yemek ve işlenmiş, konserve ve mikrodalgada pişirilmiş yiyeceklerden kaçınmak anlamına da gelir .

Ayurveda ilkelerine göre, dengeli bir yemek için altı tadın, yani tatlı, ekşi, tuzlu, keskin, acı ve asidik tatların hepsinin mevcut olması gerekir. Her bir tat sindirim sistemin ve dosha’n üzerinde belirli bir etkiye sahiptir. Tabağına eklediğin her tadın miktarı ise dosha’na bağlı olarak değişir.

Bu nedenle eğer ayurvedik diyeti deneyimlemek istersen öncelikle dosha’nın ne olduğunu bulman gerekir. Bunu internette yapacağın kısa bir araştırma ile öğrenebilirsin. Ayurvedik diyet, üç tip dosha’nın her biri için bu saydığımız altı tattan bazılarının öne çıktığı, bazılarının ise daha az kullanıldığı besin listeleri sunar. Meyve, sebze, tahıl, bakliyat, süt ürünleri, protein ve kabuklu yemiş kategorilerinde farklı besinleri sıralayan bu listeler, dosha’na göre beslenmen için sana yol gösterecek.

ayurvedik diyet

Ayurvedik diyetin sağlığa faydaları nelerdir?

Genel olarak dosha’na göre yersen ve yiyeceklerle spiritüel bir ilişki kurarsan, iyi bir sindirim, bağışıklık, boşaltım sistemi ve enerjiye sahip olursun. Dosha’na göre yemenin genel amacı sadece sağlıklı ve zinde olmak olsa da, başka faydalar da görebilirsin. Ayurveda diyetinde işlenmiş yiyeceklere yer olmadığından bu kalp hastalığı, obezite ve yüksek tansiyon gibi riskleri de azaltmana yardımcı olabilir.  

Araştırmalar sınırlı olsa da, Ayurvedik diyetin kilo vermeye yardımcı olabileceğine dair bazı kanıtlar da bulunuyor. Ayurveda diyeti, vücudunun açlık ipuçlarına dikkat etmeyi, yavaş yemek yemeyi ve tıka basa değil, sadece doyana kadar yemek yemeyi vurguladığından kilo da verebilirsin.

Öte yandan Ayurveda’da iyi veya kötü besin diye bir kavram olmadığından hiçbir besin yüzde 100 kapsam dışı değildir. Sıkı beslenme kurallarına uyduğun keto gibi diyetlerin aksine, Ayurvedik diyet, vücudunun yediklerine verdiği tepkilere göre kendi yiyecek seçimlerini yapmana izin verir, hatta bunu teşvik eder.

Bir yiyecek sende şişkinlik ya da can sıkıcı baş ağrıları yapıyorsa veya kendini genel olarak yorgun hissetmene neden oluyorsa onu daha az yiyebilir, günün sadece belirli saatlerinde tüketebilir veya tamamen beslenme dışı bırakabilirsin. Bu Ayurveda diyetinin ana fikridir.

Ayurveda sana harfi harfine benimsemen gereken kurallar sunmaz, bu kendin ve doğa arasında uyum yaratmakla ilgili bir yaşam tarzıdır.

Bu konu hakkında daha fazla bilgi almak istersen Dr. Scott Gerson’un kaleme aldığı Ayurveda adlı kitap Ayurvedik yaşam tarzını detaylı olarak aktaracak.